\documentclass{article}
\author{Thomas Oldervoll}
\title{Erfaringsrapport fr{\aa} Delft}

\begin{document}
\maketitle

\begin{tabular}{ll}
Kvar: &          Delft, Nederland \\
Universitet: &   Technische Universiteit Delft (TU Delft) \\
Kva: &          Diplomoppg{\aa}ve \\ 
Fag: &          Data (kunnskapssystemer, naturleg spr{\aa}k) \\
N{\aa}r: &         September 1997 - april 1998 \\
\end{tabular}

Denne rapporten oppsummerer mine erfaringar med {\aa} ta diplomoppg{\aa}va
mi i Delft. Forh{\aa}pentlegvis st{\aa}r det noko nyttig her for deg som
lurer p{\aa} om du skal dra til Nederland som utvekslingsstudent. Det vil 
g{\aa} fram av teksten at det ikkje er s{\aa} lurt {\aa} ta imot praktiske tips
fr{\aa} meg sidan eg har eit anstrengt forhold til tidsfristar og planlegging.

\section{Forberedelsar}

Det gjekk overraskande enkelt {\aa} ordna opphaldet her. Eg hadde lenge
tenkt p{\aa} {\aa} ta diplomen i utlandet, men hadde ikkje bestemt meg for
kvar. TU Delft var ein av plassane p{\aa} lista sidan eg hadde lese om
eit interessant prosjekt der mens eg jobba med ei
prosjektoppg{\aa}ve. NTNU og TU Delft har n{\ae}re band, tidlegare gjennom
Leuven-nettverket og no gjennom ATHENS-nettverket. I tillegg viste det 
seg at prof. Jan Komorowski p{\aa} instituttet mitt kjente ledaren for
prosjektet eg hadde lese om, aman. Leon Rothkrantz. Komorowski sendte
ein email til Rothkrantz med foresp{\o}rsel om eg kunne koma. Rothkrantz 
svarte positivt same dag, s{\aa} d{\aa} var det berre {\aa} begynna {\aa} gleda
seg.

Eg fekk tilbud om spr{\aa}kkurs om sommaren, men dette tok eg meg ikkje
r{\aa}d til. Eg drog istaden til Oslo og utnytta den gode
arbeidsmarknaden med ein overbetalt sommarjobb. Rothkrantz hadde
skaffa hybel til meg i Delft, s{\aa} det var ingenting eg m{\aa}tte
ordna. Eg las om Delft i ei brosjyre for utvekslingsstudentar eg fann p{\aa}
http://www.bu.tudelft.nl/ssc/brochur/gkb/homepage.htm. D{\aa} var eg
igrunn rusta for alle praktsike detaljar.

\section{Reise og ankomst}

Eg tok fly fr{\aa} Bergen til Amsterdam. Sidan eg bestilte flybilletten
litt seint (dvs tre dagar f{\o}r avreise) vart han noko dyrare enn det
som var n{\o}dvendig, rundt 2000 kr om eg ikkje huskar
feil. Vektgrensa for bagasje var vel strengt tatt 20 kg, men eg
greidde {\aa} lura med meg 50 kg og er ganske stolt av det. Trikset er
{\aa} unng{\aa} at bagasje vert veid saman - last dei tunge tinga i
handbagasjen og spre resten over vanleg bagasje og spesialbagasje.  

Fr{\aa} flyplassen tok eg tog til Delft, og fr{\aa} jernbanestasjonen tok eg
togtaxi. Togtaxi har fast pris (ca 25 kr) og kan brukast fr{\aa} ein
jernbanestasjon til kvar som helst innanfor bygrensene, s{\aa}nn
cirka. Dermed vart eg bringa rett p{\aa} d{\o}ra og vart motteken av mine
nye naboar. Enkelt og greitt.

\section{Hybel}

Hybel er fint {\aa} ha. I Delft er det litt lite av dei, iallfall i
semesterstart. Difor var eg heldig som fekk ordna hybel gjennom
professoren min (som ikkje er professor men amanuensis eller noko
slikt, men nordmenn er jo ikkje s{\aa} n{\o}gne p{\aa} titlar, har eg vorte
fortalt). Rommet mitt er nemleg reservert for ERASMUS-studentar. Den
vanlege m{\aa}ten {\aa} skaffa seg rom p{\aa} er {\aa} g{\aa} p{\aa} instemming, ein
audition der alle som bur i leiligheten fr{\aa} f{\o}r pratar med alle som
har lyst til {\aa} flytta inn og bestemmer seg for kven dei likar
best. Gode sosiale evner vert alts{\aa} bel{\o}nna.

Rommet mitt er ca 15 kvadratmeter og m{\o}blert, og eg deler kj{\o}ken,
stove og bad med 15 andre. For dette betalar eg 1.550 kr i m{\aa}naden
(+ 150 kr i purregebyr sidan eg alltid gl{\o}ymer {\aa} betala). Det
er omtrent som p{\aa} Moholt, berre st{\o}rre. Det g{\aa}r faktsik
veldig bra med 16 stykker saman - sidan sosiale reglar tilsei at par
dusjar saman heldt det akkurat med to dusjar.


\section{Spr{\aa}k}

Nederlendarar er flinke i engelsk, s{\aa} strengt tatt treng ein ikkje kunna
nederlansk dersom ein ikkje skal f{\o}egja f{\o}relesingar. Det skulle
ikkje eg, men eg valde likevel {\aa} ta eit to spr{\aa}kkurs. Kvart kurs
varer ca 3 veker. TU Delft har laga ein eigen metode for spr{\aa}kkurs
som dei er veldig stolte av. Denne g{\aa}r ut p{\aa} {\aa} l{\ae}ra
tekstar for {\aa} bygga opp ordforr{\aa}det. Ingen pugging av gloser
og minimal grammatikk,  
men til gjengjeld hardt kj{\o}r med kurs to gangar om dagen fem dagar i
veka og datatestar kvar dag. Eg l{\ae}rte mykje, fort. Nederlansk er
nemleg ganske greit {\aa} l{\ae}ra seg n{\aa}r ein er norsk, og spesielt dersom 
ein kan litt tysk. Dei som tek sommarkurs tek ialt fire kurs, trur eg,
og kan dermed dobbelt s{\aa} mykje som meg. 

Timing er viktig, det m{\aa} sj{\o}lv eg innr{\o}mma. Eg kom akkurat til
semesterstart 1. september, men det viste seg {\aa} vera akkurat ei veke
for seint. Nybegynnarkurset hadde akkurat begynt og eg m{\aa}tte venta
til ut i oktober f{\o}r neste gong det vart halde. Det var litt dumt,
for dermed begynte eg {\aa} snakka engelsk til naboane mine og alle eg
vart kjent med, og det gjer eg igrunn mykje framleis. Paradoksalt nok
snakkar eg kun nederlandsk med folk eg ikkje kjenner.

\section{Studier}

Professoren min ordna alt papirarbeid med universitetet, hybel etc og
plasserte meg p{\aa} eit kontor saman med ein av forskare p{\aa} prosjektet
eg skulle arbeida p{\aa}. Med kontorplass f{\aa}r eg ogs{\aa} sosial
status p{\aa}  
linje med dei ansatte sidan eg et lunsj saman med dei kvar dag. Alt i
alt trur eg utvekslingsstudentar blir behandla eit hakk betre enn
``vanlege'' studentar.

Veiledaren min er ein doktorgradsstudent som jobbar med same emnet som 
meg, nemleg dialogkontroll for eit system der kundar ringjer til ei
datamaskin og sp{\o}r om rutetider for tog. Veiledaren min er difor
engasjert i kva eg driv med, og me fungerer meir som kollegaer enn
student/veiledar. No delar me ogs{\aa} kontor etter ei mindre
omstrukturering.

Tilgang p{\aa} utstyr her er noko d{\aa}rlegare enn eg var vant til i fr{\aa}
Trondheim. Alle maskiner er UNIX-maskiner, og dei kraftigaste
``servarane'' har 64 Mb minne. Til samanlikning har vier.idi.ntnu.no
508 Mb og storm.stud.ntnu.no 1 Gb. Driftsfolka her har heller ikkje
same serviceniv{\aa} som i Trondheim - plutseleg er det ikkje lenger noko
sj{\o}lvf{\o}lge at alle tenkeleg program er installert p{\aa} systemet. Til
gjengjeld har dei eit gedigent bibliotek som iallfall for meg har
mykje betre utvalg enn i Trondheim.

TU Delft er eit reint teknologisk universitet med fagretningar
omtrent som p{\aa} gamle NTH. med sine 13 000 er det det st{\o}rste
teknologiske universitetet i Nederland. (For dei som vil ha meir
trivia som dette kan eg anbefala Statistisk {\AA}rbok p{\aa}
http://www.bu.tudelft.nl/dib/statist/jaarboek.htm.) TU Delft har nok
ogs{\aa} vore rekna for det beste universitetet innan teknologi, sj{\o}lv
om mange meiner dette ikkje lenger heldt stikk. For eksempel var det
litt murring i gangane her p{\aa} data d{\aa} det vart publisert ei
rankingliste over dei beste datauniversiteta (vurdert i undervisning
og forsking) i Nederland og Delft berre kom p{\aa} fjerde plass. Etter
begge Amsterdam-universiteta (Vrije Universiteit Amsterdam og
Universiteit van Amsterdam) og universitet i Utrecht. Men dei har
utvikla speedstrips til sk{\o}ytel{\o}parar og vidareutvikla
klappsk{\o}ytene, s{\aa} det m{\aa} jo vera bra. 

\section{Sosialt liv}

Dersom ein kun sit inne og jobbar med diplomen gjer det ikkje s{\aa} stor
forskjell kvar ein befinn seg i verda. Er ein utvekslingsstudent har
ein dermed ein veldig bra unnskyldning for {\aa} ha eit aktivt sosialt
liv, for ein m{\aa} jo ``oppleva landet''. Sj{\o}lv har eg lagt meg til
aktive kafevanar i vekene og klubbvanar i helgene. Eg har endt opp
med eit sosialt nettverk som best{\aa}r vedlig mykje av arkitektstudentar 
og industriell design-studentar. Desse har rykte p{\aa} seg for {\aa} vera
noko meir frika enn resten. Milj{\o}et er ganske som 3B i Trondheim. Eg
trivest bra med det.

Eg fekk ein sosial pangstart her f{\o}rste veka. D{\aa} var eg nemleg p{\aa}
ein sv{\ae}r fest i eit okkupert rekkehus (!). Fire leilighetar pluss
hagen var brukt til festen. Kvar leilighet hadde eit nytt band eller
ein ny DJ, og alt som kunne krypa og g{\aa} av s{\ae}re folk i Delft var
der. Eit par av folka eg m{\o}tte der tilh{\o}yrer framleis det sosiale
nettverket mitt. Denne festen vert arrangert kvar haust, s{\aa} er du i
Delft i september, s{\o}rg for {\aa} f{\aa} med deg denne.

Okkupering er generelt veldig popul{\ae}rt i nederland, og har ein f{\o}rst 
okkupert eit hus s{\aa} m{\aa} ein jo ogs{\aa} halda nokre sinnsykt bra
festar. Det sei seg sj{\o}lv. Eg angrar no p{\aa} at eg aldri har pr{\o}vd {\aa} 
infiltrera meg i Svartla'mon-milj{\o}et.

P{\aa} den andre sida av skalaen har ein ogs{\aa} nokre superkonservative
studentforeingar i Delft. Dette er gutteklubbar (det fins visstnok
eindel jenter der ogs{\aa}, men dei er ikkje tekne med i stereotypien)
der ein g{\aa}r rundt i dress og drikk pils og hersar med aspirantane,
dvs f{\o}rste{\aa}rsstudentane. Men slikt driv jo ikkje eg og mine
n{\ae}rmaste med.

For dei med heimlengsel fins det og eit oppeg{\aa}ande norskt milj{\o}
her. Eg trur det er omlag 30 norske studentar i Delft, og mange av dei 
har ein tendens til {\aa} flokka seg saman. Eg pr{\o}ver {\aa} unng{\aa} dei
for {\aa} f{\aa} litt meir utanlandsf{\o}lelse, s{\aa} dei synest
sikkert eg er ein uforskamma drittsekk.

Uteliv ellers best{\aa}r av kafeg{\aa}ing p{\aa} vekedagane (Cafe Tango er
favoritten), disco p{\aa} Koornbeurse (studentdreven uteplass) p{\aa} fredag 
og eitelleranna p{\aa} laurdag. Torsdag er st{\o}rste dagen for klubbing -
d{\aa} dreg mange til Rotterdam (10 min. med tog) og discoar p{\aa}
Nighttown. Andre plassar som kan anbefalast (togavstand i parentes):
Paard i Den Haag (7 min), Tivoli i Utrecht (1 time), Mazzo, Escape og
de Rokerij (coffeeshop) i Amsterdam (52 min). 

For dei med sans for litt meir danna kultur har Delft med omegn og ein 
del meir {\aa} by p{\aa} enn Trondheim. I Rotterdam og Den Haag har ein for
eksempel glimrande oppsetjingar av moderne dans stadig, samt alskens
konsertar og teater og slikt. For dei som vil ut{\o}va sj{\o}lv har TU
Delft eit eige kultursenter der ein kan ta kurs i diverse instrument,
dansing, handverk etc. Sj{\o}lv har eg teke afrikansk dans,
jambetromming (afrikansk) og elektrisk gitar workshop. Det fins og eit
sportssenter som visstnok skal vera bra.

\section{Praktiske tips}

Eit par erfaringar eg har gjort meg i l{\o}pet av opphaldet:

\begin{itemize}
\item Bankkonto m{\aa} ein ha, og d{\aa} er ABN Amro ein grei
  bank. Postbanken b{\o}r boikottast. Dei lova meg ein konto og eg
  fylde ut eit skjema. Etter nokre veker hadde ingenting hendt, s{\aa}
  eg gav opp og gjekk til ABN Amro. Dei skaffa konto p{\aa} 10 minuttar.
\item Ein skal vel egentleg registrera seg hos politiet, men det har
  ikkje eg gjort. Det har g{\aa}tt bra likevel. Ei rundsp{\o}rjing i det
  norske milj{\o}et viser at cirka 80\% har registrert seg.
\item Send adresse i Nederland og kontonummer til Internasjonal
  Avdeling rett etter du har kome ned og ikkje langt ut i februar
\item Skriv denne rapporten i januar og ikkje langt ut i mars
\item S{\o}k om studiel{\aa}n s{\aa} tidleg s{\aa} muleg s{\aa} f{\aa}r du nok pengar
  om hausten og ikkje langt ut i april
\item Betal rekningar i tide s{\aa} slepp du purregebyr og inkassokrav
\item Skal du ta siviltjeneste etterp{\aa} er det best {\aa} ordna dette
  f{\o}r du dreg fr{\aa} Norge og helst eit {\aa}r eller to f{\o}r du er ferdig
  (og ikkje ein dag eller to som med meg)
\item Begynn {\aa} skriva p{\aa} diplomoppg{\aa}va litt f{\o}r ei veke f{\o}r
  fristen
\end{itemize}

\section{Konklusjon}

Alt i alt likar eg meg veldig bra her og synest det er synd at eg no
m{\aa} reisa heim om nokre veker. Diplomoppg{\aa}va mi ligg d{\aa}rleg an
akkurat no, men det let seg vel ordna med litt
panikkjobbing. Halv{\aa}ret eg har vore her har muligens vrote litt for
mykje prega av sosialt liv, men tida flyr n{\aa}r ein har det g{\o}y.  

Skal eg koma med ein forbrukartest av Delft som studiestad, s{\aa} m{\aa}
det bli noko slikt: 

{\bf Positive sider}
\begin{itemize}
\item Praktisk enkelt - greit {\aa} ordna opphaldet, byr{\aa}kratiet er
  ikkje altfor tungt
\item Bra sosialt milj{\o} - ein har det g{\o}y, rett og slett
\item Solid fagleg milj{\o}
\item Enkelt spr{\aa}k samt gode engelskkunnskapar blant folk flest
\end{itemize} 

{\bf Negative sider}
\begin{itemize}
\item Lite eksotisk - folk her er ikkje veldig ulike nordmenn
\item Lite spr{\aa}kutbytte - ein kan greit l{\ae}ra seg nederlansk, men det 
  er ikkje blant dei nyttigaste spr{\aa}ka {\aa} kunna, og ikkje f{\aa}r ein
  kul aksent p{\aa} engelsken, heller
\item TU Delft er reint teknologisk universitet med den stygge
  bivirkninga at jenetandelen er 18\%. Delft vert dermed ein noks{\aa}
  gutedominert by.
\end{itemize}

S{\aa} d{\aa} sp{\o}rs det kva du prioriterer. Sj{\o}lv angrar eg iallfall ikkje 
p{\aa} at eg tok diplomen i Delft istadenfor i Trondheim.

\end{document}



